Skip Navigation Links.
اشيا عتيقه در جيرفت به يغما مي رود
وقتي به جيرفت مي رسي , هوا گرم است , لازم نيست از اتومبيل پياده شوي , شيشه را پايين مي كشي و به اولين رهگذر مي گويي كه خريدار اشياي عتيقه زير خاكي هستي , به احتمال 90 درصد , تا كمتر از يك ساعت ديگر , مشغول معامله كردن با چند يا چندين نفر از حفاران و قاچاقچيان اشياي عتيقه منطقه هستي .
اين , واقعيت تلخ ودردناك شهر با آبروي تاريخي جيرفت (سبزواران ) است , شهري كه روي چندان خوشي به خبرنگاران نشان نمي دهد.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران عده اي عقيده دارند كه علت اين امر , خشكسالي و فقر مردم منطقه است . اين در حالي است كه جيرفت , به علت موقعيت جوي , به شهر چهار فصل معروف است زيرا بسياري از محصولات كشاورزي در آن , در چهار نوبت از سال برداشت مي شوند , از جمله صيفي كاري و كشت خيار گلخانه اي در آنجا سودآوري خوبي دارد. اما همچنان اين عده بر عقيده خود پافشاري مي كنند. گويا فرماندار پيشين جيرفت كه واقعه غارت سال 80 در زمان مديريت وي رخ داده نيز معتقد بوده است كه « چه اشكالي دارد بگذاريد ببرند , مردم گرسنه اند. »
از سوي ديگر , عده اي كه البته در اقليت قرار دارند , معتقدند كه علت اين فاجعه , فقر اقتصادي نيست بلكه تطميع اقتصادي است . در نتيجه اين تطميع , وقتي به روستاهاي اطراف جيرفت مراجعه مي كني , براحتي با ماشين هاي مدل بالاي در حال رفت و آمد مواجه مي شوي كه البته برخي از آنها متعلق به خريداران اشياي عتيقه است .
يكي از اهالي جيرفت مي گويد : « اين روزها قيمت املاك و مستقلات در شهر جيرفت افزايش قابل توجهي يافته است . زيرا بسياري از اهالي روستاهاي اطراف , حجم نقدينگي قابل توجهي را به اين بازار وارد كرده اند »
ناگفته نماند , جوان دانشجويي كه بيشتر تمايل داشت مخاطبش خريدار اشياي عتيقه باشد تا خبرنگار , مي گفت : « در نوشته هايتان فراموش نكنيد كه پيش از اين رخدادها , حضور كلاهبرداراني در جيرفت , مردم اين شهر را با خلا ناگهاني نقدينگي مواجه كرد »
به هر دليل , هم اكنون در جيرفت , همانگونه كه در تهران « پفك نمكي » و « چيپس » يافت مي شود , اشياي سنگي عتيقه مربوط به هزاره سوم پيش از ميلاد , دردسترس است . يك علت آن , وسعت مناطق باستاني در حاشيه رودخانه 390 كيلومتري هليل است , و علت ديگر آن , سهل الوصول بودن آنهاست . در مناطق باستاني « كنار صندل » و « ريگ انبار » اطراف جيرفت , حفاران با كندن 2 تا 2,5 متر خاك كم مقاومت , به اشياي سنگي مي رسند و پس از آن در هر طرف كه به صورت افقي كندوكاو كنند , به اشياي بيشتري دست خواهند يافت . البته در عمق حدود يك متري , كوزه ها و ظروف سفالي دوره هاي اسلامي (سلجوقي ) به دست مي آيد كه به علت مرغوب نبودن بازار آن در ميان دلالان , با بي مهري مواجه مي شوند , به همين دليل در كنار تمامي گودال ها , خرده هاي نقشدار و ساده سفال هاي مربوط به چند قرن پيش , به اندازه سنگ هاي موجود در آن زمين ها , فراوان ريخته است زيرا شايعه هايي مبني بر اين كه مثلا فلان كس يك گوسفند طلا از اين منطقه يافته است , حفاران كم حوصله بر اي خالي كردن خاك درون ظروف را بر آن مي دارد تا با شكستن ظروف , مطمئن شوند كه طلا يا سكه هاي طلايي درونشان وجود ندارد.
البته مهمترين عامل در اين ميان , رواج و عموميت يافتن ناگهاني اين امر در افكار مردم منطقه است كه به شدت , قبح قضيه را در ميان آنان از بين برده است . به همين دليل , به هر گوشه و كنار كه مراجعه مي كني , انگار كشف و معامله اين اشيا , جزئي از زندگي مردم شده است . تنها جمعي كه برخي از كهنسالان و چهره هاي تحصيلكرده و فرهنگي منطقه از جمله آنان هستند , با اين امر مخالفند , هر چند حفاري كه در درگيري هاي يك سال و چند ماه پيش در منطقه كشته شد , معلم بود.
مناطق باستاني اطراف جيرفت , حدود دو تا سه هزار حفار جدي غيرقانوني دارد , به همين دليل وقتي به اين مناطق مراجعه مي كني , با تعداد غير قابل شمارشي گودال به فاصله هاي اندك از هم مواجه مي شوي كه آنها را حدود چهار تا پنج هزار گودال تخمين مي زنند , تعدادي كه سايت هاي باستان شناختي حفاري شده توسط يوسف مجيدزاده و حميده چوبك , در مقايسه با آنها غير قابل محاسبه هستند.
اين حجم بالاي حفاري , در نتيجه نوعي هجوم ناگهاني اهالي منطقه براي بدست آوردن اشياي عتيقه بوده است كه نوعي افزايش چشمگير محسوب مي شود , زيرا گويا پيشتر هم اينگونه حفاري ها در مقياس بسيار كمتر وجود داشته است . اين در حالي است كه مردم منطقه پس از هر بارش باران , با بيرون آمدن اشيايي باستاني مواجه مي شده اند اما هجوم ناگهاني به گونه اي بوده است كه ساعت ها بر زمين ماندن يكي از درگذشتگان منطقه ـ به دليل اشتغال خانواده و اهالي روستا به حفاري در آن زمان ـ دهان به دهان نقل مي شود.
امين اموال اداره ميراث فرهنگي كرمان مي گويد : « اگر چند گروه باستان شناسي به طور مداوم در منطقه مشغول كاوش باشند , بيش از 10 سال زمان براي بررسي علمي منطقه لازم است . »
اين وسعت منطقه باستاني , مشكلات زيادي براي كنترل آن به وجود آورده است . البته گويا حضور عوامل نيروي انتظامي و سپاه پاسداران در طول سال گذشته , حفاري و قاچاق در منطقه را به شكل محسوسي كاهش داده بوده است اما ترك محل از سوي آنان به دليل نبود امكانات و پرداخت نشدن حقوق معوقه , موج جديدي به راه انداخته است , هر چند كه با واقعه يك سال و چند ماه پيش , غير قابل مقايسه است . ولي همچنان هر صبح كه به منطقه مراجعه كني , گودال هايي مي يابي كه خاك هاي درون و كنار آنها هنوز از تابش خورشيد , خشك نشده است .
البته معدودي از سربازان نيروي انتظامي در محل مستقر شده اند اما با توجه به وسعت منطقه و عوامل موثر ديگر , همچنان حفاري ها به صورت پراكنده ادامه دارد.
سازمان ميراث فرهنگي كشور موزه كوچكي در جيرفت احداث كرده است كه 150 شي كشف شده از منطقه را شامل مي شود و براي بازديد از آن بايد 2500 ريال پرداخت كني , آنهم براي ديدن اشيايي كه در دست ها و خانه ها قابل رويت هستند. البته مسوول موزه مي گويد كه « بيشتر مراجعان موزه براي آگاهي يافتن از قيمت اشيا مراجعه مي كنند و پرسش هايي در اين زمينه دارند. همچنين با خريداري يكي از مهمانسراهاي قديمي جيرفت , آن را به پايگاه باستان شناسي جنوب شرق كشور تبديل كرده اند. »
يكي از بخش هاي فعال در موضوع , دادگاه انقلاب اسلامي جيرفت است كه با هر مقام مسئوول شهرستان و استان در زمينه ميراث فرهنگي سخن بگويي , از همكاري خوب او تمجيد مي كند. قاضي تا حدودي جوان كه در برخورد با قاچاقچيان مواد مخدر و اشرار منطقه , كار كشته شده است .
اما گويا واسطه هاي اصلي در منطقه به گونه اي رفتار مي كنند كه كمتر به دام مي افتند. گويا 30 ـ20 واسطه اصلي در منطقه حضور دارند كه شناخته شده اند و خود به چند واسطه ي ديگر در لايه ي بعدي متصلند. از سوي ديگر خفيف بودن قوانين مربوط به جرايم ميراث فرهنگي به گونه اي است كه تعدادي از قاچاقچيان موادمخدر منطقه نيز به اين كار روي آورده اند.
يكي از محموله هايي كه اخيرا در بردسير كشف شده است , از سوي كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي كشور , قابل توجه وداراي ارزش حدود 450 ميليون تومان توصيف شده است , اما جريمه فرد خاطي مربوط به آن , 50 ميليون تومان است كه پرونده آن در مرحله ديوان عالي كشور , مفتوح است .
شواهد حاكي است كه اشياي كشف شده از منطقه پس از دادو ستدهايي , به بندرعباس و از آنجا به دبي ترانزيت مي شود. سپس از آنجاست كه به كشورهاي ديگر راه مي يابد و در حراجي هاي معتبري چون « كريستي » بين 10 تا 50 هزار دلار براي هر شي , معامله مي شود. اين در حالي است كه در صورت انجام كاوش هاي علمي و اثبات نظريات مطرح شده , معادلات باستان شناختي موجود , با چالش هاي جدي مواجه مي شود.
هر چند كه در صورت نبود توان و امكانات , مي توان اشيا را براي دريافت پاسخ پرسش هاي آيندگان نگهداري كرد.
هم اكنون همانگونه كه در تهران پفك نمكي يافت مي شود , در جيرفت اشيا سنگي عتيقه مربوط به هزاره سوم پيش از ميلاد در دسترس است
در مناطق « كنار صندل » و « ريگ انار » در اطراف جيرفت , حفاران با كندن 2,5 متر خاك كم مقاوم , به اشيا سنگي باستاني مي رسند
مناطق باستاني اطراف جيرفت حدود 2 تا 3 هزار حفار غيرقانوني دارد
روزنامه جمهوري اسلامي 18/05/1382 HyperLink  افزودن به يادداشتها


تصویر روز
 



دنيا براي كسي كه آن را درست بفهمد خانه راستي است و مسكن تندرستي و محل ثروت براي توشه برداشتن ، مسجد پيغمبران خداست و فرودگاه وحي حضرت او، و نمازگاه فرشتگانِ خدا، و مسكن دوستانش و محل تجارت اولياي خداست ،در آن رحمت به دست آوردند و بهشت به سود بردند.
حضرت علي(ع)